جذاب سازی
1- نظر به اينکه دانش آموزان از ابتدايی تا پايان متوسطه با توجه به سن و آموخته های علمی و دينی آنها به سه گروه تقسيم می شوند ( کودکان ، نوجوانان و جوانان ) بايد برای علاقمند کردن هر گروه از آنها از روشی خاص استفاده کرد . روشی که برای دانش آموزان ابتدايی بکار می رود با روشی که برای دانش آموزان مقطع متوسطه اعمال می گردد ، کاملاً متفاوت است .
2- ياددهی مسائل و احکام دين بايد از دوره ابتدايی شروع شود . ايجاد انگيزه در کودکان برای جذب به آموزه های دينی در اين دوره به آسانی انجام می گيرد . کودکان با توجه به شرايط سنی ، ذهنی و فکری آنها زودتر با مسائل انس می گيرند . به همين خاطر لازم است آموزگاران مقطع ابتدايی به صورت کامل برای انجام اين مهم آموزش ببينند . اگر مربيان کودکان به مسائل دينی تسلط داشته باشند به راحتی می توانند آنها را به فراگيری و عمل به احکام دين علاقمند کنند ، به طوری که در وجود آنها ضبط و ثبت گردد . دانش آموز ابتدايی که در ماه مبارک رمضان مسرانه و با عشق از والدينش می خواهد مرا سحر بيدار کنيد تا روزه بگيرم ، چون معلمش او را به اين کار علاقمند نموده است . عشق به مسائل دينی در وجودش نقش می بندد و در بزرگ سالی عامل به احکام شرعی و مذهبی می گردد . پس آموزگاران بايد مقيد به انجام فرائض دينی باشند ، خودشان بر آموزه های دينی تسلط داشته و با علاقمندی به آنها عمل کنند تا سنگ زيرين جذب کردن دانش آموزان به آموزه های دينی مستحکم گردد . دختر بچه ای که در سال سوم ابتدايی به سن تکليف می رسد مؤثرترين کسی که می تواند وی را علاقمند به فرائض دينی کند ، آموزگارش می باشد .
3- خانواده ها در شکل گيری شخصيت دينی دانش آموزان نقش بسزايی دارند ، در مرحله اول پدر و مادر و در مراحل بعدی عمو ، دايی ، برادر و خواهر بزرگتر . اگر آنها خودشان به احکام و دستورات دين آشنا بوده و معرفت دينی داشته باشند و به آموزه های دينی خود دقيق عمل کنند ، فرزندان به صورت گفتاری و کرداری از آنها دينداری می آموزند . بچه ای که والدينش را در حالت رکوع و سجود می بيند از آنها خواهد خواست که سجاده ای درکنار سجاده ی خودشان برای وی پهن کنند . به تدريج مسائل دينی را ياد گرفته و با اشتياق به آنها عمل می کند . همراه آنها به مسجد می رود و در مراسمات مذهبی در کنار آنهاست . همه ی اينها باعث جذب او به دين می گردد ، به همين خاطر بايد برای والدين کلاس آموزش دين گذاشت و روش آموزش ياد دادن احکام دين به فرزندان را برای آنها بيان کرد و اين آموزش والدين برای جذب دانش آموزان به آموزه های دينی در همه ی پايه ها ، مخصوصاً در دوره ی ابتدايی لازم است .
4- تبليغات صحيح ، فراگير و مستمر در مورد اهميت آموزه های دينی و عمل به تکاليف شرعی ، از روشهای جذاب سازی دين برای دانش آموزان می باشد . راديو ، تلويزيون ، روزنامه ها ، مجلات و ... . اگر به شيوه ای کارشناسانه ، دقيق و مطالعه شده ، احکام و موضوعات دينی را تبليغ نمايند ، خود به خود در وجود دانش آموزان ايجاد انگيزه می گردد که به دنبال آموختن علوم دينی بروند و اين همکاری نزديک کارشناسان آموزش و پرورش با اصحاب رسانه ها را می طلبد ، مخصوصاً رسانه ملی . مهارت و تجربه زياد آموزش و پرورش در تعليم و تربيت از طريق رسانه های گروهی بالاخص صدا و سيما اطلاع رسانی کافی گردد .
5- اجماع نهادهای فرهنگی و مذهبی مانند ؛ آموزش و پرورش ، تبليغات اسلامی ، حوزه علميه ، وزارت ارشاد اسلامی ، صدا و سيما ، وزارت فرهنگ و آموزش عالی و ... لازم و ضروری است . چون بعضی مواقع ديده شده يک مطلب دينی از دو نهاد فرهنگی به دو شيوه ی مختلف بيان شده که باعث سر در گمی فراگيران گرديده است . به همين خاطر برای جذب کودکان ، نوجوانان و جوانان به دين و مذهب همکاری جدی ارگانهای فرهنگی ، مذهبی ضرورت پيدا می کند .
6- تشويق و تقدير از روشهايی است که دانش آموزان را مجذوب آموزه های دينی می کند ( مخصوصاً در ابتدايی و راهنمايی ) . دانش آموزانی که به صورت مرتب در نماز جماعت و مراسمات مذهبی شرکت می کنند در جمع همه ی دانش آموزان مورد تشويق قرار گيرند تا اين عمل در بقيه دانش آموزان ايجاد انگيزه کند که دنبال فراگيری احکام دينی رفته و به آن احکام عمل کنند .
7- با نمايش فيلم و با استفاده از کتاب ، اسلايد و طراحی بروشور رنگی و بامحتوا می توان دانش آموزان را به يادگيری احکام و مسائل دينی جذب نمود . اگر يک فيلم يا يک بروشور تبليغاتی و يا... به طور صحيح و عالمانه با مسائل روز و نيازهای مادی و معنوی دانش آموزان مطابقت داشته باشد ، بدون شک به آنها گرايش پيدا خواهند کرد و با شور و شوق آنها را می آموزند و سپس به آنها عمل می کنند .
8- کليه ی عوامل اجرايی و آموزشی مدرسه می توانند دانش آموزان را به آموزه های دينی جذب کنند . برای رسيدن به اين هدف بايد مديران ، معاونان ، دبيران ، مربيان پرورشی و مشاروان مدارس آموزشهای ويژه ببينند . تشويق دانش آموزان به فراگيری و عمل به احکام دين از وظايف شغلی و معنوی خود دانسته ، و بطور دائمی به آن عمل کنند . مديری که با همکاران خود مشورت نموده و برای جذب دانش آموزان به آموزه های دينی برنامه ريزی می کند . خود و همکارانش در صف اول نماز جماعت و مراسمات مذهبی حضور پيدا می کنند ، بی شک متعلمين آنها هم با عشق و علاقه شرکت خواهند کرد . مديری که برای جذابيت نماز جماعت هر روز يکی از همکارانش را به عنوان امام جماعت و سخنران انتخاب می کند ، اين عمل تأثير بسزايی در دانش آموزان دارد . وقتی آنها می بينند دبير فيزيک ، شيمی ، رياضی ، زيست شناسی و ... امام جماعت و مبلغ دين هستند آنها هم به اين موضوع مجذوب می گردنند .
9- اگر فضای مساجد ، تکايا ، حسينيه ها ، نمازخانه های مدارس و ... ، نظيف و زيبا و جوان پسند مزين گردد ، دانش آموزان از ياد گيری مسائل دينی در آن محيط ها لذت می برند .
10- اگر در برگزاری جشن ها و مراسمات مذهبی مانند : اعياد ( قربان ، غدير و ... ) ، سالروز تولد يا شهادت معصومين ( عليهم السلام ) ، ايام عاشورا ، ماه مبارک رمضان ، دهه ی مبارکه ی فجر و ... ، برنامه ريزی شده و منظم باشد باعث تشويق دانش آموزان به آموزه های دينی می گردد .
11- برگزاری اردوهای علمی ، زيارتی ، تفريحی و بازديد از اماکن مذهبی ، تاريخی ، مناطق جنگی و ديدار با خانواده های محترم شهدا باعث جذب دانش آموزان به آموزه های دينی خواهد شد .
12- مسئوليت دادن به دانش آموزان برای برگزاری مراسمات دينی به صورت فردی و گروهی باعث جذب آنها به آموزه های دينی می گردد . به طوريکه خودشان احساس وظيفه کنند و برای اجرای مراسم دينی برنامه ريزی کرده و سپس اجرا نمايند . مثلاً برای اقامه ی نماز جماعت ، برگزاری مراسم ماه مبارک رمضان ، ايام عزاداری امام حسين ( ع ) و يارانش ، دعاهای کميل و توسل و زيارت عاشورا ، دهه ی مبارکه فجر ، هفته ی وحدت ، کلاس قرآن و احکام ، خود آنها عمل کرده و دبير دينی و قرآن و مربی پرورشی بر کار آنها نظارت کرده و آنها هدايت نموده تا برنامه هايشان را بطور منظم و مفيد برگزار نمايند .
13- برای برگزاری مراسمات مذهبی از شخصيتهای عالم ، خوش فکر و موثقی که جوانان آنها را دوست دارند و آنان هم روش جذب کردن دانش آموزان به آموزه های دينی می دانند ، دعوت بعمل آيد .
14- از کليه ی دبيران ، مخصوصاً دبيرانی که دانش آموزان آنان را بيشتر دوست دارند ، خواسته شود موضوعات درسی را با مسائل دينی ارتباط دهند و برای توضيح مطالب از آيات و روايات استفاده نمايند تا دانش آموزان به آموزه های دينی علاقمند گردند .
15- با استفاده کردن به موقع ومناسب از (( موقعيت ها )) می توان دانش آموزان را به آموزه های دينی جذب کرد . مانند : فوت يکی ار بستگان يا دوستان آنها ( بحث معاد ) .
16- با برگزاری مسابقات قرآن ، احکام ، نهج البلاغه و ... ، و با اهداء جوايز به ممتازين شرکت کننده می توان جذابيت يادگيری احکام دين را در دانش آموزان به وجود آورد .
17- از روشهای جذب دانش آموزان به آموزه های دينی شرکت دادن آنها در گروه همکلاسان و دوستان می باشد . اگر دوستان آنها مذهبی و اهل مسجد و مقيد به انجام تکاليف دينی باشند ، حتماً آنها به فراگيری علوم دينی علاقمند شده و با شور و شوق وظايف الهی خود را انجام می دهند .
18- با مهربانی و برخورد دوستانه و شخصيت دادن و سخت گيری نکردن و رفيق شدن با دانش آموزان می توان آنها را به يادگيری و عمل احکام دين علاقمند نمود ( فَقُولا لَهُ قَولاً لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَکَّرُ اَو يَخشی ) .
19- با برگزاری کلاسهای ضمن خدمت و استفاده از اساتيد مجرب بايد به صورت ويژه به معلمين دينی و قرآن و مربيان پرورشی آموزشهای لازم را داد . بطوريکه اعمال ، رفتار ، گفتار و اخلاق آنها در دانش آموزان تأثير گذاشته و آنها را علاقمند به دين و مذهب نمايد . بارها اتفاق افتاده برخورد ناصحيح و سخت گيرانه مربيان دينی و قرآن دانش آموزانی را نسبت به بعضی از مسائل دينی متنفر نموده است ، البته خيلی از معلمين دينی و قرآن با روشی هنرمندانه و علمی با دانش آموزان رفيق شده اند و با رفتار حسنه در داخل و خارج از مدرسه آنها را به آموزه های دينی مجذوب نموده اند . وقتی معلم دينی با مربی تربيتی و مربی ورزش هماهنگی می کند ، در صبح جمعه مسابقه ی ورزشی برای دانش آموزان برگزار می نمايند و بعد از آن با دانش آموزان وضو گرفته و با هم در نماز جمعه شرکت می کنند ، تأثير معنوی خاصی بر دانش آموزان خواهد داشت .
اگر معلمان دينی و قرآن و مربيان پرورشی افرادی خوش ذوق ، اهل فکروتحقيق ،برنامه ريز ، موقعيت شناس ، خوش اخلاق ، درستکار ، صبور و مقيد به انجام احکام دينی باشند در دل متربيان جا گرفته ، آنگاه دانش آموزان با دل و جان درس آنها را ياد می گيرند و به فرائض دينی ياد گرفته شده عمل می کنند .
20- ديدار با علماء ، بزرگان دين ، اساتيد اخلاق ، ائمه ی جمعه ، شخصيتهای معنوی و استماع سخن و نصايح آنها در جذب دانش آموزان به آموزه های دينی مؤثر است .
21- اگر تأليف کتب دينی و قرآن با شيوه ای هنرمندانه و زبانی ساده و شيوا بطوريکه با نيازهای مادی و معنوی جوانان مطابقت داشته باشد و در صورت امکان به طور رايگان يا ارزان قيمت در اختيار آنان قرار گيرد ، در جذب آنها به آموزه های دينی مفيد است .
22- بيان روش علمی و عملی و ذکر زندگينامه ی معصومين ( عليهم السلام ) و بزرگان و مراجع تقليد و تشويق به خواندن شيوه ی زندگی آن بزرگواران به عنوان (( الگو و سرمشق )) برای دانش آموزان ، می تواند آنها را به آموزه های دينی جذب کند .
لازم به ذکر است برای انجام موارد گفته شده نياز مبرم به پشتوانه قوی مالی می باشد تا بتوان با فراهم کردن زمينه های مناسب دانش آموزان را به آموزه های دينی جذب کرد .
مدیر وبلاگ: علی رستمی نیا